Кыргызча
Русский
2027-жылдын 1-январынан тартып Кыргыз Республикасында юридикалык өкүлчүлүктүн жаңы форматы киргизилет
Primary tabs

ПРЕСС-РЕЛИЗ
2027-жылдын 1-январынан тартып Кыргыз Республикасында юридикалык өкүлчүлүктүн жаңы форматы киргизилет.
Бишкек, 2026-жылдын 28-августу
2026-жылдын 3-августунда Кыргыз Республикасынын Президенти юридикалык өкүлчүлүк маселелери боюнча Мыйзамга кол койду. Документ соттордо өкүлчүлүк жүргүзгөн адамдар үчүн биринчи жолу бирдиктүү талаптарды белгилейт, соттук өкүлчүлүк маселелери боюнча милдеттүү кесиптик даярдыктан өтүүнү киргизет жана Юридикалык өкүлдөрдүн реестрин жүргүзүүнү карайт. Жаңы тартип 2027-жылдын 1-январынан тартып күчүнө кирет.
Кыргыз Республикасынын Адвокатурасы Мыйзамды ишке ашыруунун институционалдык негизи болуп саналат. Адвокаттар кеңеши юридикалык өкүлдөрдүн статусун, кесиптик жүрүм-турум стандарттарын жана аларды даярдоо тартибин аныктаган документтерди бекитет, ошондой эле Юридикалык өкүлдөрдүн реестрин түзүүнү жана жүргүзүүнү камсыз кылат.
Мыйзам эмне үчүн кабыл алынды
Реформа юридикалык жардамдын сапатын жогорулатууга, юридикалык өкүлдөрдүн кесиптик институтун калыптандырууга жана соттук өкүлчүлүк жүргүзгөн адамдар үчүн бирдиктүү талаптарды белгилөөгө багытталган.
Буга чейин жарандардын жана уюмдардын кызыкчылыктарын сотто юридикалык билиминин жана кесиптик тажрыйбасынын бар-жогуна карабастан, иш жүзүндө ар кандай бойго жеткен жана аракетке жөндөмдүү адам өкүлчүлүк кыла алган.
Мындай шартта юридикалык жардамга муктаж болгон жаран өзүнүн өкүлүнүн квалификациясын жана кесиптик даярдыгын алдын ала текшерүүгө дайыма эле мүмкүнчүлүк ала алган эмес.
Жаңы талаптар жарандардын тиешелүү квалификациясы жана тажрыйбасы жок адамдарга, анын ичинде ак ниетсиз адамдарга жана алдамчыларга кайрылуу тобокелдигин азайтууга багытталган.
Ким юридикалык өкүлчүлүк жүргүзө алат
Мыйзам юридикалык өкүл статусун алуу үчүн үч негизги талапты белгилейт:
* жогорку юридикалык билимдин болушу;
* юридикалык адистик боюнча кеминде бир жылдык иш стажы;
* соттук өкүлчүлүк маселелери боюнча кеминде 80 академиялык саат көлөмүндө кошумча кесиптик окуудан өтүү.
Белгиленген талаптарга шайкештиги ырасталгандан кийин адам жөнүндө маалымат Юридикалык өкүлдөрдүн реестрине киргизилет.
Реестрге киргизүү юридикалык өкүлчүлүк жүргүзүү укугун ырастайт жана ар бир кызыкдар адамга — жаранга да, сотко да — өкүлдүн статусун текшерүүгө мүмкүнчүлүк берет.
Квалификациялык талаптар менен катар Адвокаттар кеңеши юридикалык өкүлдөрдүн кесиптик жүрүм-турум стандарттарын, ошондой эле юридикалык жардам көрсөтүү жөнүндө типтүү макулдашуунун формасын бекитет. Муну менен өкүл менен ишеним көрсөтүүчүнүн ортосундагы мамилелер бирдиктүү кесиптик жана этикалык алкакка ээ болот.
Жаңы талаптар кимдерге жайылтылбайт
Мыйзам кесиптик юридикалык өкүлчүлүктү жана 16⁴-берененин талаптары жайылтылбаган айрым өкүлчүлүк учурларын өзүнчө аныктайт.
Мыйзамдарда каралган учурларда жана тартипте төмөнкү адамдардын өкүл катары катышуусуна жол берилет:
* юридикалык клиникалардын студенттери;
* алимент өндүрүү боюнча иштердеги өкүлдөр;
* доонун баасы мыйзамда белгиленген өлчөмдөн ашпаган талаптар боюнча өкүлдөр.
Мындан тышкары, белгиленген талаптар өздөрү эмгек мамилелеринде турган юридикалык жактын кызыкчылыктарын өкүлчүлүк кылган кызматкерлерге жайылтылбайт.
Демек, ишканалардын, мекемелердин жана уюмдардын штаттык юристтерине өз иш берүүчүсүнүн кызыкчылыктарын сотто өкүлчүлүк кылуу үчүн юридикалык өкүлдүн өзүнчө статусун алуу жана Реестрге кирүү талап кылынбайт.
Мыйзамдын талаптары адвокаттардын статусуна да таасирин тийгизбейт. Адвокаттар адвокатура жөнүндө мыйзамдарда белгиленген тартипте лицензиянын негизинде кесиптик иш жүргүзүшөт жана алар үчүн Юридикалык өкүлдөрдүн реестрине кошумча кирүү талап кылынбайт.
Окутуу: практикалык тажрыйбаны эске алуу менен 80 саат
Юридикалык өкүлчүлүк жүргүзүүгө биринчи жолу талапкер болгон адамдар үчүн 80 академиялык саат көлөмүндөгү толук кошумча кесиптик окуу программасынан өтүү милдеттүү болот. Программанын мазмуну Адвокаттар кеңеши тарабынан бекитилет.
Ошол эле учурда талапкерлердин практикалык тажрыйбасын эске алуу менен окутууну уюштурууга дифференцияланган мамиле каралууда.
Юридикалык адистик боюнча үч жылдан ашык иш стажы бар адамдар үчүн, мындай стаж милдеттүү түрдө ырасталган шартта, окуунун бир бөлүгүн онлайн форматта өтүү мүмкүнчүлүгү каралат. Мында күндүзгү окуунун көлөмү 40 академиялык саатка чейин кыскартылышы мүмкүн.
Мындай мамиле талапкерлердин буга чейинки кесиптик тажрыйбасын эске алууга, ошол эле учурда соттук өкүлчүлүктүн негизги маселелерин, кесиптик этиканы, жоопкерчиликти жана практикалык көндүмдөрдү милдеттүү түрдө өздөштүрүүнү камсыз кылууга мүмкүндүк берет.
Жакын арада юридикалык өкүл статусун алууга талапкер болгон адамдар үчүн атайын окуу курстары башталат. Окутуу соттук өкүлчүлүктүн негизги маселелерин, кесиптик этиканы, жоопкерчиликти жана практикалык көндүмдөрдү камтыйт.
Окуунун так мөөнөттөрү, катталуу тартиби, форматтары жана башка уюштуруучулук маалыматтар Кыргыз Республикасынын Адвокатурасынын расмий ресурстарында кошумча жарыяланат.
Даярдык этабы 2026-жылдын сентябрында башталат
Жаңы институтту өз убагында ишке киргизүү максатында 2026-жылдын сентябрынан тартып окуудан өтүүнү жана андан кийин Юридикалык өкүлдөрдүн реестрине кирүүнү каалаган адамдардан арыздарды кабыл алууга уюштуруучулук даярдык башталат.
Бул этапта:
* арыздарды берүү тартиби;
* окутуунун форматы;
* окуудан өткөндүгүн ырастоо тартиби;
* талапкерлерди Реестрге киргизүүгө даярдоо механизмдери аныкталат.
Даярдык иштеринин алдын ала башталышы кызыкдар юристтерге талаптар күчүнө киргенге чейин окуудан өтүүгө жана 2027-жылдын 1-январынан кийин кесиптик ишмердүүлүгүндө үзгүлтүккө жол бербөөгө мүмкүндүк берет.
Юридикалык өкүлдөрдүн реестрин Кыргыз Республикасынын Адвокатурасынын автоматташтырылган маалыматтык системасынын базасында электрондук форматта жүргүзүү каралууда.
Бул документтерди электрондук түрдө тапшырууга жана өкүлдүн статусун жеке кайрылуунун зарылдыгы жок санариптик режимде текшерүүгө мүмкүнчүлүк берет.
Аймактарда юридикалык жардамдын жеткиликтүүлүгү
Алыскы жана юридикалык кадрлар жетишсиз болгон аймактарда юридикалык жардамдын жеткиликтүүлүгүн камсыз кылууга өзгөчө көңүл бурулат.
Мыйзам Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигине айрым административдик-аймактык бирдиктер үчүн жалпы квалификациялык талаптардын баарынан же айрым бөлүктөрүнөн, анын ичинде билимге жана иш стажына коюлган талаптардан убактылуу өзгөчөлүктөрдү белгилөө укугун берет, эгерде мындай талаптарды толук көлөмдө колдонуу калктын юридикалык жардамга жеткиликтүүлүгүн чектөөгө алып келиши мүмкүн болсо.
Ошол эле учурда атайын окуу программасынан өтүү мындай өзгөчөлүктөр колдонулган учурларда да юридикалык өкүлчүлүк жүргүзүүгө уруксат алуунун милдеттүү шарты катары сакталат.
Даярдыктын көлөмү жана иштердин категориялары талап кылынган квалификациянын деңгээлин, тиешелүү иштердин татаалдыгын жана конкреттүү аймактын өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен аныкталат.
Аталган жоболорду ишке ашыруу максатында Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлиги тиешелүү ченемдик укуктук актыны иштеп чыгууда.
Анда:
* Кыргыз Республикасынын айрым административдик-аймактык бирдиктеринде юридикалык өкүлчүлүк жүргүзүүгө уруксат берүү тартиби жөнүндө жобо;
* тиешелүү өзгөчөлүктөр колдонулуучу административдик-аймактык бирдиктердин тизмеси бекитилет.
Кыргыз Республикасынын Адвокатурасы тарабынан иштелип жаткан документтер
Юридикалык өкүлдөр институтун ишке киргизүү үчүн Адвокаттар кеңеши төмөнкү документтердин пакетин даярдайт жана бекитет:
* Юридикалык өкүлдөр жөнүндө жобо;
* Юридикалык өкүлдөрдүн реестрин түзүүнүн жана жүргүзүүнүн тартиби;
* юридикалык өкүлдөрдүн кесиптик жүрүм-турум стандарттары;
* юридикалык жардам көрсөтүү жөнүндө типтүү макулдашуу;
* 80 академиялык саат көлөмүндөгү кошумча кесиптик окуу программасы.
Өзгөрүүлөр иш жүзүндө эмнени билдирет
Жарандар жана бизнес үчүн: сотто ишти алып барууну ишенип тапшырган адамдын юридикалык билими, тажрыйбасы жана атайын даярдыгы бар экенин алдын ала текшерүү мүмкүнчүлүгү пайда болот.
Практик юристтер үчүн: 2027-жылдын 1-январынан кийин соттордо иштөөнү улантуу үчүн белгиленген талаптарга жооп берүү, окуудан өтүү жана Реестрге кирүү зарыл.
Адвокаттар үчүн: адвокаттык ишмердүүлүктү жүргүзүүнүн тартиби өзгөрбөйт.
Уюмдардын штаттык юристтери үчүн: өз иш берүүчүсүнүн кызыкчылыктарын өкүлчүлүк кылууда кошумча статус алуу талап кылынбайт.
Алыскы аймактардын тургундары үчүн: юридикалык жардамга жеткиликтүүлүктүн азайышына жол бербеген атайын механизмдер каралган.
Негизги даталар
* 2026-жылдын 3-августу — юридикалык өкүлчүлүк маселелери боюнча Мыйзамга кол коюлду;
* 2026-жылдын сентябры — уюштуруучулук даярдык жана талапкерлерден арыздарды кабыл алууга даярдык башталат;
* 2026-жылдын сентябрь–декабры — талапкерлерди окутуу жана Юридикалык өкүлдөрдүн реестрин түзүү;
* 2027-жылдын 1-январы — соттук өкүлчүлүккө карата жаңы талаптар күчүнө кирет.
Ошентип, юридикалык өкүлчүлүктүн жаңы системасы бирдиктүү кесиптик стандарттарды, талапкерлердин практикалык тажрыйбасын эске алууну жана калк үчүн, анын ичинде алыскы жана кадрдык тартыштык бар аймактарда юридикалык жардамдын жеткиликтүүлүгүн сактоого багытталган атайын механизмдерди айкалыштырат.
«Реформа кесип үчүн тоскоолдуктарды жаратпайт — ал жардам издеп жаткан адам үчүн так багыт түзөт. Жаран соттогу өз ишин кимге ишенип тапшырып жатканын текшерүү мүмкүнчүлүгүнө ээ болушу керек. Биздин милдет — 2027-жылдын 1-январына чейин ар бир ак ниет юрист даярдыктан өтүп үлгүрүшүнө, ал эми Реестр ачык жана ыңгайлуу форматта иштей башташына шарт түзүү».
Кыргыз Республикасынын Адвокатурасынын
Адвокаттар кеңешинин
ЖМК үчүн байланыштар
Кыргыз Республикасынын Адвокатурасынын басма сөз кызматы
Тел.: +996 502 243 577
E-mail: info@advokatura.kg
Веб-сайт: advokatura.kg
